حملونقل جادهای و بینالمللی فقط به کامیون، مسیر و بارنامه محدود نمیشود. پشت هر بار، شبکهای از تصمیمها، اسناد، قوانین، رانندگان، صاحبان کالا، شرکتهای حملونقل و مدیرانی قرار دارد که کار آنها معمولاً کمتر از نتیجه نهایی دیده میشود.
در سرفصل بیجک درباره زنان فعال در حملونقل ایران، سراغ چهرههایی میرویم که تجربه آنها میتواند تصویری واقعیتر از این صنعت ارائه کند. یکی از این چهرهها، دکتر سیده فاطمه مقیمی است؛ فعال حوزه حملونقل بینالمللی و مدیر شرکت سدیدبار که در گفتوگو با بیجک از مسیر کاری، دشواریهای فعالیت، مسئله ناوگان، نقش رانندگان، فناوری و جایگاه تجربه بخش خصوصی در حملونقل گفت.
در برخی معرفیهای عمومی و نهادی، از دکتر مقیمی با عنوانهایی مانند «از زنان پیشگام در حملونقل بینالمللی خصوصی» یاد شده است. در این مطلب، تمرکز ما نه بر عنوانها، بلکه بر تجربهها و دیدگاههایی است که او در گفتوگو با بیجک مطرح کرده است.
از ورود به حملونقل تا تمرکز روی سدیدبار
فاطمه مقیمی در روایت مسیر حرفهای خود توضیح میدهد که پس از مدتی تصمیم گرفته شرکت خودش را ثبت کند؛ تصمیمی که به گفته او با مشکلات اداری و کاری زیادی همراه بوده است. او در گفتوگو تأکید میکند که نام شرکت مورد بحث سدیدبار است، نه سدید ترابر؛ شرکتی که پس از تجربه نخست خود، فعالیت اصلیاش را روی آن متمرکز کرده است.
به گفته او، فعالیت سدیدبار در حوزههای مختلف حملونقلی تعریف شده و شامل شقوقی است که یک شرکت حملونقل، در چارچوب مجوزهای خود، امکان فعالیت در آنها را دارد. در معرفیهای منتشرشده نیز نام او بهعنوان مدیرعامل شرکت حملونقل بینالمللی سدیدبار آمده است.
او میگوید اگر امروز هم به گذشته برگردد، انتخاب خود را تأیید میکند. این بخش از گفتوگو بیش از آنکه روایت موفقیت فردی باشد، نشاندهنده مسیری است که در آن علاقه به کار، حمایت خانوادگی و استمرار در یک حرفه نقش داشتهاند.
سوابق حرفهای و فعالیتهای صنفی
دکتر سیده فاطمه مقیمی علاوه بر فعالیت در شرکت حملونقل بینالمللی سدیدبار، در سالهای مختلف در برخی نهادهای صنفی، تجاری و کارآفرینی نیز حضور داشته است. در منابع عمومی، از او در ارتباط با اتاق بازرگانی، کانون زنان بازرگان ایران، اتاق مشترک ایران و گرجستان و برخی ساختارهای مرتبط با حملونقل بینالمللی یاد شده است.
این سوابق باعث میشود نگاه او به حملونقل فقط به تجربه شرکتی محدود نباشد؛ اما در این مطلب، ادعای اصلی ما درباره جایگاه یا رتبهبندی افراد نیست. تمرکز بر تجربهای است که او در گفتوگو درباره ناوگان، قوانین، گمرک، رانندگان و رابطه بخش خصوصی با تصمیمگیران مطرح کرده است.
چالشهای حملونقل؛ از اسناد تا مسئولیت شرکتها
بخشی از تجربه دکتر مقیمی به مواجهه روزمره با چالشهای عملیاتی صنعت حملونقل برمیگردد. او از مشکلاتی میگوید که گاهی برای رانندگان، صاحبان کالا یا شرکت حملونقل ایجاد میشود؛ از جمله عدم تطابق اسناد با نوع کالا، اختلاف برداشت در گمرک، یا مسائلی که ممکن است برای شرکت حملونقل مسئولیت حقوقی و عملیاتی ایجاد کند.
در چنین شرایطی، به گفته او، فعال حملونقل ممکن است مرتب با مسئلههایی روبهرو شود که ادامه کار را دشوار میکند. او در گفتوگو تأکید میکند که تلاش کرده در چنین موقعیتهایی کاری را انجام دهد که از نظر حرفهای درستتر میداند؛ حتی اگر تشخیص آن نیازمند زمان، تأمل و صبوری باشد.
ناوگان فرسوده و قوانین نیازمند بازنگری
از نگاه دکتر مقیمی، یکی از مشکلات جدی حملونقل ایران، فرسودگی ناوگان است. او معتقد است ناوگان کشور بهروز نیست و نیازهای مربوط به نوسازی پاسخ مؤثری دریافت نمیکند.
در کنار ناوگان، او به مسئله بهروز نبودن قوانین حملونقل نسبت به شرایط حملونقل دنیا اشاره میکند. از نظر او، وقتی قوانین، ابزارها، زیرساختها و روابط بینالمللی با نیازهای واقعی حملونقل هماهنگ نباشند، شرکتها در حوزههای مختلف با مانع روبهرو میشوند.
تحریمها نیز از دید او یکی از عوامل محدودکننده است. او میگوید درباره این مسائل زیاد صحبت میشود، اما مهم این است که تصمیمگیریها به تغییر قابل لمس در صنعت منجر شوند.
حملونقل و فاصله با فناوریهای روز
دکتر مقیمی معتقد است بخش بزرگی از حملونقل کشور هنوز به شکل سنتی پیش میرود. از نگاه او، آمادگی برای تحول زمانی ایجاد میشود که ابزارهای اولیه فراهم باشد؛ از ناوگان مناسب و پایانههای درست گرفته تا بنادر کارآمد و قوانین هماهنگ با دنیا.
او میگوید اگر این زیرساختها فراهم نباشد، کشور نسبت به فناوریهای روز حملونقل دچار تأخیر خواهد ماند. بنابراین صحبت درباره تحول، بدون آمادهسازی پایههای اصلی صنعت، بیشتر به شعار نزدیک میشود تا اقدام عملی.
هوش مصنوعی؛ فرصت یا استفاده سطحی؟
در بخش دیگری از گفتوگو، دکتر مقیمی به فناوریهای جدید در حملونقل اشاره میکند. او درباره هوش مصنوعی نگاهی محتاطانه دارد. از نظر او، فناوری میتواند شکل کار را تغییر دهد، اما اگر ابزارهای پایهای صنعت آماده نباشد، استفاده سطحی از فناوری نمیتواند مشکل اصلی را حل کند.
به بیان دیگر، سامانههای هوشمند و ابزارهای دیجیتال زمانی میتوانند به حملونقل کمک کنند که ناوگان، قوانین، پایانهها، ارتباطات بینالمللی و ساختار اجرایی صنعت هم آمادگی تغییر داشته باشند.
راه بهتر شدن حال حملونقل کشور
دکتر مقیمی برای بهتر شدن وضعیت حملونقل کشور چند محور را مطرح میکند: شکلگیری سیستم کریر توانمند، بهروزرسانی قوانین و مقررات، و بهبود رابطه با دنیا، بهویژه کشورهای همسایه.
او ورود نسل جدید به لجستیک و حملونقل را اتفاقی مثبت میداند، اما تأکید میکند که دانش این نسل نباید فقط در محدوده داخل کشور باقی بماند. از نگاه او، فعالان جوان حملونقل باید بتوانند دانش و تجربه خود را در مقیاس بینالمللی هم به کار بگیرند.
او همچنین میگوید وزارتخانه مسئول حملونقل، به دلیل گستردگی و پیچیدگی حوزه کاری، بهتر است بیشتر از تجربه فنی بخش خصوصی استفاده کند. به باور او، بخش خصوصی در بسیاری از موقعیتها بیشتر شنونده است تا اثرگذار در تصمیمسازیها.
نقش رانندگان در حملونقل امروز
یکی از بخشهای مهم گفتوگو به نقش رانندگان اختصاص دارد. دکتر مقیمی معتقد است راننده امروز فقط نباید مهارت فنی داشته باشد. راننده باید با سیستمهای هوشمند، فناوریهای جدید، قوانین، مقررات، مسیرخوانی، جادهخوانی، نقشهخوانی و در صورت فعالیت بینالمللی، زبان و قواعد حملونقل خارج از کشور آشنا باشد.
او آموزش رانندگان را یکی از نیازهای مهم حملونقل میداند. از نگاه او، رانندهای که با مسیر، قانون، اسناد و قواعد حملونقل آشنا باشد، در زمان بروز مشکل بهتر میتواند از خود، بار، شرکت و صاحب کالا محافظت کند.
این نگاه برای آینده حملونقل ایران اهمیت دارد؛ چون راننده فقط پشت فرمان نیست، بلکه بخشی از زنجیره حرفهای حملونقل است و کیفیت کار او روی امنیت بار، زمان تحویل و اعتماد صاحب کالا اثر میگذارد.
توصیه به کسانی که میخواهند وارد حملونقل شوند
توصیه دکتر مقیمی برای ورود به این حرفه روشن است: ابتدا باید علم و دانش کار را یاد گرفت، سپس وارد کارآموزی شد و بعد با تمرین و تجربه، مسیر مستقل حرفهای را آغاز کرد.
این توصیه برای نسل جدیدی که وارد حوزه لجستیک، حملونقل، اعلام بار، مدیریت ناوگان یا حملونقل بینالمللی میشود، قابل توجه است. صنعت حملونقل فقط با تجربه میدانی پیش نمیرود و فقط با دانش نظری هم کامل نمیشود. ترکیب آموزش، کارآموزی، تجربه عملی و شناخت مقررات، پایه ورود حرفهای به این بازار است.
درباره روایتهای کارآفرینی
درباره مسیر حرفهای دکتر مقیمی، کتابی نیز منتشر شده است. در این مطلب، از این نوع منابع فقط برای شناخت زمینه فعالیت او استفاده میشود و تمرکز اصلی بر گفتوگوی انجامشده با بیجک است.
در صنعتی مثل حملونقل، تجربه ارزشمند است؛ اما تجربهای که به آموزش، انتقال تجربه و اصلاح رویهها منجر شود، اهمیت بیشتری پیدا میکند. به همین دلیل، بخشهایی از صحبتهای او درباره آموزش، کارآموزی، راننده و ساختارهای تصمیمگیری برای بیجک قابل توجه است.
نگاه غیرجنسیتی به اثرگذاری در صنعت
دکتر مقیمی در جمعبندی تجربه خود تأکید میکند که نباید به حملونقل نگاه جنسیتی داشت. از نظر او، آنچه اهمیت دارد اثرگذاری فرد در کاری است که انجام میدهد؛ نه شعار، عنوان یا پیشینه ظاهری.
او میگوید باید دید عملکرد یک فرد چه تغییری در سیستم ایجاد کرده و تجربه او چه اثری بر صنعت گذاشته است. این نگاه، برای سرفصل زنان در حملونقل ایران مهم است؛ چون هدف از معرفی زنان فعال در این حوزه، ساختن روایت شعاری نیست، بلکه ثبت تجربههایی است که میتوانند برای فعالان این صنعت قابل بررسی باشند.
جملهای برای فعالان حملونقل
دکتر سیده فاطمه مقیمی در پایان گفتوگو جملهای را بیان میکند که میتواند خطاب به فعالان حملونقل باشد؛ از مدیر شرکت حملونقل و راننده گرفته تا صاحب بار، کارشناس عملیات، فعال لجستیک و نسل جدید این صنعت:
«باور کنید که کارتان خاص است و اگر شما نباشید، زندگی سخت خواهد شد. انشاءالله که زندگی برای کسی سخت نباشد؛ فقط پر از تجربه باشد.»
این جمله یادآوری میکند که حملونقل، صنعتی پشتصحنه اما حیاتی است. بسیاری از مردم فقط نتیجه آن را میبینند؛ رسیدن کالا، حرکت کارخانهها، صادرات، واردات و تأمین نیازهای روزمره. اما پشت این جریان، رانندگان، شرکتها، صاحبان کالا و فعالانی هستند که هرکدام بخشی از این زنجیره را زنده نگه میدارند.
بیجک و روایت زنان فعال در حملونقل ایران
بیجک در این سرفصل تلاش میکند بخشی از تجربههای کمتر دیدهشده حملونقل ایران را ثبت کند؛ تجربه زنانی که در رانندگی، مدیریت، حملونقل بینالمللی، شرکتداری، لجستیک یا فعالیت صنفی حضور داشتهاند.
گفتوگوی دکتر سیده فاطمه مقیمی برای بیجک از این جهت مهم است که چند مسئله واقعی صنعت حملونقل را کنار هم قرار میدهد: ناوگان فرسوده، قوانین نیازمند بازنگری، نقش راننده، آموزش، تجربه بخش خصوصی و فاصله میان فناوری و زیرساخت اجرایی. اینها موضوعاتی هستند که فراتر از یک فرد، به آینده حملونقل ایران مربوط میشوند.
منابع و مستندات تکمیلی
- معرفی دکتر سیده فاطمه مقیمی در درگاه معاونت فرهنگی، اجتماعی و هنری کیش
- پروفایل دکتر سیده فاطمه مقیمی در کمیته ایرانی اتاق بازرگانی بینالمللی
- معرفی هیئترئیسه اتاق مشترک بازرگانی ایران و گرجستان
- اطلاعات کتاب و منابع مرتبط با کارآفرینی به شیوه سیده فاطمه مقیمی در علمنت
- رزومه منتشرشده دکتر سیده فاطمه مقیمی در منابع ECO