کاربرانی که عبارت «اعلام بار» را در گوگل جستوجو میکنند، ممکن است با وبسایت iebls.ir و عنوان کوتاه «اعلام بار» روبهرو شوند. بااینحال، اطلاعات عمومی این وبسایت بسیار محدود است و در نگاه اول مشخص نمیشود این سامانه متعلق به کدام پایانه، استان یا مجموعه حملونقل است.
نام IEBLS یا EBL سالها بیشتر در ارتباط با نرمافزار صدور بارنامه شرکتهای حملونقل شنیده شده است؛ اما شواهد جدید نشان میدهد در کنار بخش صدور بارنامه، زیرساختی برای اعلام و رزرو بار نیز در این مجموعه وجود دارد. یکی از نمونههای قابل استناد، استفاده از سامانه اعلام بار EBL برای حمل محصولات معدنی استان همدان است.
در این مطلب بررسی میکنیم IEBLS چیست، چه ارتباطی با کانون انجمنهای صنفی شرکتهای حملونقل دارد، آیا یک سامانه عمومی اعلام بار است و چه تفاوتی میان آن، نرمافزار صدور بارنامه و بازارگاههای عمومی اعلام بار وجود دارد.
IEBLS یا EBL چیست؟
IEBLS نام نرمافزاری است که در بسیاری از منابع صنفی حملونقل با عنوان «نرمافزار صدور بارنامه EBL» یا «سبای جدید» معرفی شده است. مخاطب اصلی این نرمافزار، شرکتها و مؤسسات حملونقل جادهای کالا هستند که برای ثبت اطلاعات حمل، صدور بارنامه و دریافت کد رهگیری از آن استفاده میکنند.
در وبسایت کانون حملونقل داخلی کالای کشور نیز امکان دانلود نرمافزار IEBLS در بخش دسترسیهای سریع قرار گرفته است. این موضوع نشان میدهد IEBLS با شبکه صنفی شرکتها و مؤسسات حملونقل داخلی کالا ارتباط مشخصی دارد.
اطلاعیههای منتشرشده در کانال پشتیبانی این نرمافزار نیز بیشتر درباره موضوعاتی مانند صدور بارنامه، دریافت کد رهگیری، اطلاعات فرستنده و گیرنده، کد پستی محل بارگیری و تخلیه، مشخصات ناوگان و ارتباط با سرویسهای سازمان راهداری است.
ارتباط iebls.ir با کانون شرکتهای حملونقل چیست؟
یکی از شواهد مهم درباره ماهیت این دامنه، وبسایت کانون انجمنهای صنفی شرکتهای حملونقل کالای کشور است. در بخش «سامانهها»ی این وبسایت، دو گزینه جداگانه دیده میشود:
- صدور بارنامه EBL
- اعلام بار
گزینه «اعلام بار» مستقیماً به دامنه iebls.ir متصل شده است. این تفکیک نشان میدهد در اکوسیستم EBL، «صدور بارنامه» و «اعلام بار» دو خدمت مرتبط اما متفاوت در نظر گرفته شدهاند.
البته باید میان وابستگی صنفی و سامانه رسمی دولتی تفاوت قائل شد. لینکشدن این سامانه در وبسایت کانون، ارتباط آن با تشکلهای صنفی شرکتهای حملونقل را نشان میدهد؛ اما بهتنهایی به این معنا نیست که iebls.ir یکی از درگاههای عمومی و رسمی سازمان راهداری برای همه کاربران کشور است.
تفاوت اعلام بار با صدور بارنامه چیست؟
اعلام بار و صدور بارنامه دو مرحله متفاوت از فرایند حملونقل جادهای هستند.
اعلام بار زمانی انجام میشود که مشخصات یک محموله، مانند مبدأ، مقصد، نوع کالا، وزن و نوع بارگیر موردنیاز، در اختیار رانندگان یا شرکتهای حملونقل قرار میگیرد. هدف این مرحله، پیداکردن ناوگان مناسب و هماهنگی اولیه حمل است.
رزرو یا تخصیص بار مرحلهای است که در آن یک راننده یا ناوگان، بار مشخصی را انتخاب میکند یا از طرف شرکت حملونقل برای انجام آن سفر تعیین میشود.
صدور بارنامه پس از انجام هماهنگیهای لازم و در چارچوب مقررات حملونقل انجام میشود. بارنامه رسمی باید از طریق شرکت یا مؤسسه حملونقل دارای مجوز و با ثبت اطلاعات قانونی محموله، راننده، ناوگان، فرستنده و گیرنده صادر شود.
بنابراین یک سامانه اعلام بار لزوماً صادرکننده بارنامه نیست و یک نرمافزار صدور بارنامه نیز لزوماً بازار عمومی پیداکردن بار محسوب نمیشود. EBL به دلیل حضور در هر دو بخش، ممکن است این مراحل را برای بعضی شرکتها، تشکلها یا پروژههای منطقهای به یکدیگر متصل کرده باشد.
سامانه اعلام بار EBL در استان همدان
روشنترین نمونه عمومی از کاربرد بخش اعلام بار EBL، در استان همدان گزارش شده است. در دوم اردیبهشت ۱۴۰۵، مدیرکل راهداری و حملونقل جادهای استان همدان از آغاز بهرهبرداری سامانه اعلام بار مجازی ویژه حمل محصولات معدنی خبر داد.
براساس گزارش منتشرشده در پایگاه خبری وزارت راه و شهرسازی، این طرح با همکاری ادارهکل راهداری همدان و تشکلهای صنفی شرکتهای حملونقل راهاندازی شده و هدف آن توزیع عادلانهتر بار، کاهش ازدحام و تسهیل حمل محصولات معدنی بوده است.
در این گزارش بهصراحت از عبارت «سامانه اعلام بار EBL» استفاده شده است. همچنین اعلام شده بود:
- بیش از دو هزار راننده در سامانه ثبتنام کردهاند.
- رانندگان و مالکان ناوگان میتوانند بارهای معدنی را دریافت و رزرو کنند.
- در زمان انتشار گزارش، بهطور میانگین روزانه بیش از ۴۰ نفر بهصورت برخط از سامانه استفاده میکردند.
- اجرای سامانه با مشارکت تشکلهای صنفی شرکتهای حملونقل استان انجام شده است.
این اطلاعات نشان میدهد EBL دستکم در استان همدان، فراتر از یک نرمافزار صدور بارنامه عمل کرده و برای اعلام، مشاهده و رزرو بارهای معدنی نیز به کار گرفته شده است.
آیا iebls.ir مخصوص اعلام بار معادن همدان است؟
با اطلاعات عمومی موجود نمیتوان با قطعیت گفت صفحه اصلی iebls.ir فقط برای بارهای معدنی استان همدان ساخته شده است.
گزارشهای رسمی و رسانهای مربوط به پروژه همدان نام «EBL» را ذکر کردهاند، اما نشانی اینترنتی دقیق سامانه مورد استفاده رانندگان را منتشر نکردهاند. از طرف دیگر، وبسایت کانون شرکتهای حملونقل، دامنه iebls.ir را بهعنوان سامانه «اعلام بار» معرفی میکند.
بنابراین ارتباط سامانه اعلام بار همدان با زیرساخت EBL قطعی است، اما اینکه کاربران همدان دقیقاً از صفحه عمومی iebls.ir یا از یک نشانی، درگاه یا پنل اختصاصی زیرمجموعه آن استفاده میکنند، از منابع عمومی قابل اثبات نیست.
ممکن است زیرساخت EBL بهصورت استانی یا تشکلی تنظیم شود؛ به این معنی که هر استان، انجمن یا گروهی از شرکتهای حملونقل بتواند بارهای مربوط به محدوده خود را در همان سامانه مدیریت کند. این احتمال با ساختار پشتیبانی استانی IEBLS همخوانی دارد، اما جزئیات فنی آن بهصورت عمومی منتشر نشده است.
آیا iebls.ir متعلق به یک بندر یا پایانه خاص است؟
در بررسی منابع عمومی، مدرک قابل اتکایی پیدا نشد که نشان دهد دامنه iebls.ir فقط به یک بندر یا پایانه مشخص تعلق دارد.
نامی از بندر امام خمینی، بندر شهید رجایی، بندرعباس، بندر انزلی، بندر امیرآباد یا سایر بنادر در عنوان و محتوای عمومی صفحه اصلی دیده نمیشود. همچنین صفحه ثبت و پشتیبانی IEBLS شامل نام پشتیبانان، انجمنها و تشکلهایی از مناطق مختلف کشور است.
در فهرست پشتیبانان، نام برخی انجمنهای استانی و همچنین انجمن صنفی مستقر در پایانه بار تهران دیده میشود؛ اما حضور یک انجمن در فهرست پشتیبانی، به معنای اختصاص کل سامانه به همان پایانه نیست.
بر این اساس، توصیف دقیقتر این است که iebls.ir یک زیرساخت مرتبط با شبکه صنفی شرکتهای حملونقل کشور است که میتواند برای اعلام بارهای منطقهای، تخصصی یا تشکلی مورد استفاده قرار گیرد. نمونه اثباتشده فعلی، بارهای معدنی استان همدان است، نه یک بندر خاص.
چه کسانی میتوانند از اعلام بار EBL استفاده کنند؟
شرایط عمومی ثبتنام و استفاده از بخش اعلام بار EBL بهصورت شفاف در صفحه اصلی سایت توضیح داده نشده است. به همین دلیل نمیتوان گفت همه رانندگان کشور میتوانند بدون معرفی یا تأیید تشکل صنفی در آن عضو شوند.
در تجربه همدان، بیش از دو هزار راننده در سامانه ثبتنام کردهاند و امکان دریافت و رزرو بارهای معدنی برای آنان فراهم شده است. این موضوع نشان میدهد رانندگان در برخی پروژههای منطقهای میتوانند کاربر مستقیم بخش اعلام بار باشند.
در مقابل، بخش صدور بارنامه IEBLS برای شرکتها و مؤسسات حملونقل طراحی شده است. راننده عادی صرفاً با نصب نرمافزار نمیتواند خارج از ساختار قانونی شرکتهای حملونقل برای خود بارنامه رسمی صادر کند.
بنابراین باید میان این دو گروه کاربری تفاوت گذاشت:
- شرکتهای حملونقل: استفاده از نرمافزار EBL برای ثبت عملیات حمل و صدور بارنامه.
- رانندگان و مالکان ناوگان: استفاده از بخش اعلام و رزرو بار، در صورت فعالبودن سامانه در استان یا تشکل مربوطه.
آیا EBL یک بازارگاه عمومی اعلام بار است؟
براساس اطلاعاتی که بهصورت عمومی منتشر شده، هنوز نمیتوان EBL را مشابه یک بازارگاه سراسری و کاملاً عمومی اعلام بار معرفی کرد.
یک بازارگاه عمومی اعلام بار معمولاً به صاحب بار، نماینده شرکت، شرکت حملونقل یا راننده اجازه میدهد با ثبتنام مستقیم، بارها را در شهرها و مسیرهای مختلف ثبت یا جستوجو کند. صفحات عمومی، سالنهای قابل جستوجو و توضیحات روشن درباره نحوه استفاده نیز از ویژگیهای چنین بستری است.
در مقابل، شواهد مربوط به EBL بیشتر به یک زیرساخت صنفی و عملیاتی اشاره دارد که شرکتهای حملونقل، تشکلهای استانی و رانندگان تأییدشده یک منطقه را به فرایند اعلام بار و صدور بارنامه متصل میکند.
ممکن است دامنه فعالیت EBL در آینده گستردهتر شود یا در استانهای بیشتری برای اعلام بار مورد استفاده قرار گیرد، اما در زمان نگارش این مطلب، اطلاعات عمومی کافی برای معرفی آن بهعنوان سامانه آزاد و سراسری اعلام بار همه صاحبان بار و رانندگان وجود ندارد.
تفاوت EBL با بیجک چیست؟
بیجک، اعلام بار آزاد یک بستر تحت وب برای ثبت، جستوجو و مشاهده بار در سالنهای اعلام بار است. صاحبان بار، اعلامکنندگان، شرکتهای حملونقل و رانندگان میتوانند بر اساس مبدأ، استان و نوع بارگیر به سالنهای مرتبط دسترسی پیدا کنند.
تفاوت اصلی این دو بستر را میتوان در جایگاه آنها در زنجیره حمل توضیح داد:
- EBL: زیرساختی نزدیک به شرکتهای حملونقل و تشکلهای صنفی که صدور بارنامه و در برخی مناطق، اعلام و رزرو بار را پوشش میدهد.
- بیجک: بستر عمومی انتشار و جستوجوی بار که به راننده و صاحب بار کمک میکند پیش از مرحله صدور بارنامه، بار یا ناوگان مناسب را پیدا کنند.
این دو سامانه الزاماً جایگزین یکدیگر نیستند. ممکن است یک بار ابتدا در یک سالن عمومی اعلام شود، سپس راننده و شرکت حملونقل هماهنگ شوند و در نهایت بارنامه رسمی از طریق شرکت دارای مجوز و نرمافزارهای مرتبط صادر شود.
بیجک خود را صادرکننده بارنامه معرفی نمیکند و انجام حمل باید با بررسی هویت طرفین، مجوز شرکت حملونقل، بیمه، شرایط بار و صدور بارنامه رسمی از مسیر قانونی ادامه پیدا کند.
جمعبندی
IEBLS یا EBL را نباید فقط یک سایت عمومی اعلام بار یا فقط یک نرمافزار صدور بارنامه دانست. شواهد موجود نشان میدهد این مجموعه دارای چند بخش مرتبط است:
- نرمافزار صدور بارنامه برای شرکتها و مؤسسات حملونقل
- زیرساخت ثبت اطلاعات عملیات حمل
- سامانه اعلام و رزرو بار برای برخی پروژهها یا مناطق
- پشتیبانی از طریق انجمنها و تشکلهای صنفی حملونقل
استفاده از سامانه اعلام بار EBL برای حمل محصولات معدنی همدان بهصورت رسمی گزارش شده است. بااینحال، هنوز سند عمومی کافی وجود ندارد که نشان دهد صفحه اصلی iebls.ir فقط مربوط به استان همدان، یک پایانه مشخص یا یک بندر خاص است.
بهتر است EBL را در شرایط فعلی یک زیرساخت صنفی مرتبط با شرکتهای حملونقل و فرایند صدور بارنامه بدانیم که قابلیت اعلام و رزرو بار نیز در آن توسعه یافته و دستکم در یک پروژه استانی مورد استفاده قرار گرفته است.
پرسشهای متداول درباره IEBLS و اعلام بار EBL
آیا IEBLS همان نرمافزار سبا است؟
در منابع صنفی، IEBLS با عنوان «سبای جدید» و نرمافزار صدور بارنامه EBL معرفی شده است. این نرمافزار برای استفاده شرکتها و مؤسسات حملونقل طراحی شده است.
آیا راننده میتواند در EBL بار رزرو کند؟
در طرح اعلام بار محصولات معدنی استان همدان، رانندگان ثبتنامشده توانستهاند بارها را بهصورت برخط دریافت و رزرو کنند. عمومیبودن این امکان برای تمام استانها و همه رانندگان کشور تأیید نشده است.
آیا iebls.ir متعلق به پایانه بار همدان است؟
چنین موضوعی بهصورت رسمی اعلام نشده است. پروژه اعلام بار EBL در همدان تأیید شده، اما نشانی دقیق سامانه مورد استفاده رانندگان در گزارشها درج نشده است.
آیا iebls.ir مخصوص بندر امام یا بندرعباس است؟
هیچ مدرک عمومی قابل اتکایی برای اختصاص این دامنه به بندر امام خمینی، بندرعباس یا بندر دیگری پیدا نشد.
آیا EBL بارنامه رسمی صادر میکند؟
نرمافزار IEBLS در شرکتها و مؤسسات حملونقل برای فرایند صدور بارنامه استفاده میشود؛ اما صدور بارنامه رسمی باید توسط شرکت حملونقل دارای مجوز و در چارچوب مقررات انجام شود.
تفاوت بیجک با نرمافزار صدور بارنامه چیست؟
بیجک بستر ثبت و جستوجوی اعلام بار و دسترسی به سالنهای عمومی بار است. بیجک صادرکننده بارنامه نیست و پس از هماهنگی بار و راننده، فرایند قانونی حمل و صدور بارنامه باید از طریق شرکت حملونقل دارای مجوز انجام شود.
اعلام بار و جستوجوی بار در بیجک
صاحبان بار و نمایندگان شرکتها میتوانند با واردکردن مبدأ، مقصد، نوع کالا و نوع بارگیر، محموله خود را در صفحه اعلام بار سریع بیجک ثبت کنند.
رانندگان نیز میتوانند از طریق صفحه جستوجوی بار، بارهای موجود را بر اساس مسیر و نوع بارگیر بررسی کنند.
برای مشاهده بارهای استان همدان نیز به سالن اعلام بار استان همدان مراجعه کنید.
بیجک یک بستر اعلام بار آزاد است. پیش از پذیرش یا واگذاری بار، هویت طرف مقابل، مشخصات محموله، کرایه، بیمه، مجوز شرکت حملونقل و صدور بارنامه رسمی را بررسی کنید.
منابع
- کانون انجمنهای صنفی شرکتهای حملونقل کالای کشور؛ بخش سامانههای صدور بارنامه EBL و اعلام بار
- کانون حملونقل داخلی کالای کشور؛ دسترسی به نرمافزار IEBLS
- پایگاه خبری وزارت راه و شهرسازی؛ راهاندازی سامانه اعلام بار مجازی حمل محصولات معدنی در همدان
- خبرگزاری مهر؛ گزارش سامانه اعلام بار EBL در استان همدان
- معدننیوز؛ آغاز بهرهبرداری از سامانه اعلام بار محصولات معدنی همدان
- انجمن صنفی کارفرمایان شرکتهای حملونقل استان قزوین؛ معرفی نرمافزار صدور بارنامه IEBLS
- سامانه اعلام بار IEBLS