تریلی مخزندار یا تانکر یکی از تخصصیترین بارگیرهای حملونقل جادهای است. برخلاف تریلی کفی، چادری یا بغلدار که انتخاب بارگیر بیشتر به شکل، ابعاد و نحوه مهار بار مربوط میشود، در تانکرها ماهیت مادهای که داخل مخزن قرار میگیرد اهمیت اصلی را دارد.
سوخت، قیر، اسید، شیر، روغن خوراکی، آب و گاز مایع هرکدام ویژگیهای متفاوتی دارند و نمیتوان هرکدام را با یک مخزن مشابه حمل کرد. جنس مخزن، تعداد محفظهها، تجهیزات تخلیه، فشار کاری، عایق حرارتی و حتی سابقه بار قبلی تانکر میتواند در انتخاب بارگیر مناسب تأثیر داشته باشد.
در بازار حملونقل ایران نیز اصطلاحات خاصی برای این بارگیرها جا افتاده است. «چهار مواد»، «قیرکش»، «اسیدکش»، «استیل»، «گردنقویی» و «وکیوم» نمونههایی از اصطلاحاتی هستند که رانندگان و فعالان حملونقل استفاده میکنند.
۱. تانکر حمل سوخت؛ معروف به «چهار مواد»
یکی از شناختهشدهترین انواع تریلی تانکر در ایران، تانکر حمل فرآوردههای نفتی است. در بازار رانندگان و فعالان حملونقل اصطلاح «چهار مواد» برای این گروه زیاد شنیده میشود.
منظور از چهار مواد معمولاً چهار فرآورده اصلی شامل:
- بنزین
- گازوئیل
- نفت سفید
- نفت کوره یا مازوت
است.
تانکر حمل سوخت معمولاً یک مخزن ساده و یکتکه نیست. بسته به طراحی، مخزن میتواند به چند محفظه تقسیم شده باشد. وجود موجگیرها، شیرآلات مناسب، سیستم تخلیه، تجهیزات ایمنی و امکانات مربوط به کنترل بخار یا جلوگیری از نشت نیز در این کاربری اهمیت دارد.
در کاتالوگ تانکر سه محور ماموت نیز برای مدل ۳۳۲۰۰ لیتری سه محفظه مجزا در نظر گرفته شده است؛ دو محفظه ۱۲۴۰۰ لیتری در جلو و عقب و یک محفظه ۸۴۰۰ لیتری در وسط.
اصطلاحات رایج بازار: چهار مواد، تانکر سوخت، نفتکش، تانکر فرآوردههای نفتی
۲. تانکر حمل قیر؛ همان «قیرکش»
قیرکش یکی از شناختهشدهترین اصطلاحات بازار تانکر است.
قیر با کاهش دما غلیظ و در نهایت سفت میشود. به همین دلیل تانکری که برای حمل قیر مذاب ساخته میشود باید بتواند تا حد امکان شرایط مناسب بار را در مسیر حفظ کند.
تانکرهای قیر معمولاً دارای عایق حرارتی هستند و در برخی طراحیها از سیستم گرمکن نیز استفاده میشود. اصطلاحاتی مانند «دوجداره»، «عایقدار» و «گرمکندار» نیز به همین دلیل در بازار قیرکش شنیده میشوند.
در اعلام بار قیر بهتر است فقط عبارت «مخزندار» نوشته نشود. نوع قیر، شرایط بارگیری، نحوه تخلیه و نیاز به گرمکن یا تجهیزات خاص باید تا حد امکان مشخص شود.
اصطلاحات رایج بازار: قیرکش، تانکر قیر، قیرکش دوجداره، قیرکش گرمکندار، تانکر قیر عایقدار
۳. تانکر حمل اسید؛ «اسیدکش»
اسیدکش نام عمومی تانکرهایی است که برای حمل اسیدها و بعضی مواد خورنده استفاده میشوند.
اسید سولفوریک، اسید کلریدریک، اسید نیتریک و سایر مواد خورنده الزاماً با یک نوع مخزن حمل نمیشوند. جنس بدنه، پوشش داخلی، اتصالات، شیرآلات و تجهیزات باید با ماده مورد حمل سازگار باشد.
به همین دلیل عبارت «تانکر اسید» بهتنهایی اطلاعات کافی برای انتخاب بارگیر نیست. پیش از قبول بار باید نوع دقیق ماده مشخص باشد.
اصطلاحات رایج بازار: اسیدکش، تانکر اسید، تانکر مواد خورنده
۴. تانکر حمل مواد شیمیایی
همه بارهای شیمیایی اسید نیستند.
مواد مختلفی در صنایع شیمیایی و پتروشیمی بهصورت مایع جابهجا میشوند؛ از جمله:
- سود مایع
- حلالهای صنعتی
- برخی الکلها
- رزینهای مایع
- مواد اولیه صنایع شیمیایی
- بعضی ترکیبات پتروشیمی
در این گروه، سازگاری ماده با مخزن بسیار مهم است. ممکن است دو بار هر دو در دسته «مواد شیمیایی مایع» باشند، اما برای حمل آنها به مخازن متفاوتی نیاز باشد.
بنابراین صاحب بار هنگام ثبت اعلام بار بهتر است نام دقیق ماده را وارد کند و راننده نیز پیش از پذیرش بار، سازگاری تانکر خود با آن ماده را بررسی کند.
۵. تانکر حمل روغن پایه، هیدروکربن و فرآوردههای نفتی
همه بارهای نفتی در گروه سوخت قرار نمیگیرند.
یکی از گروههای مهم بارهای مخزندار، مواد نفتی و روغنی صنعتی است. نمونههای رایج این گروه میتواند شامل موارد زیر باشد:
- روغن پایه
- روغن صنعتی
- هیدروکربن
- روغن سوخته
- لوبکات
- پارافینهای مایع
- بعضی مشتقات و مواد اولیه پتروشیمی
این تفکیک در بازار واقعی حمل بار اهمیت زیادی دارد. حتی در سالنهای مخزندار بیجک نیز بارهایی با عنوان روغن پایه، هیدروکربن و سایر فرآوردههای مشابه دیده میشود.
بنابراین وقتی در اعلام بار عبارت «تانکر روغن» یا «تانکر هیدروکربن» دیده میشود، نباید بدون بررسی فرض کرد که همان تانکر چهار مواد برای آن مناسب است.
۶. تانکر استیل حمل شیر
یکی از شناختهشدهترین انواع تانکرهای بهداشتی، تانکر استیل حمل شیر است.
این تانکرها برای جمعآوری یا انتقال شیر خام از دامداریها، مراکز جمعآوری شیر یا سایر نقاط بارگیری به کارخانههای لبنی استفاده میشوند.
در این کاربری فقط استحکام مخزن مهم نیست؛ سطح داخلی، قابلیت شستوشو، جلوگیری از آلودگی و رعایت شرایط بهداشتی نیز اهمیت دارد.
به همین دلیل در بازار ممکن است اصطلاحات «تانکر شیر»، «استیل»، «تانکر استیل» یا «تانکر بهداشتی» را بشنوید.
اصطلاحات رایج بازار: استیل، تانکر شیر، تانکر استیل، تانکر بهداشتی
۷. تانکر حمل مواد غذایی
تانکر استیل فقط برای شیر استفاده نمیشود.
بسته به طراحی، جنس و شرایط بهداشتی مخزن، مواد غذایی مایع مختلفی میتوانند با تانکر حمل شوند؛ از جمله:
- روغن خوراکی
- ملاس
- شربتها و محلولهای غذایی
- بعضی عصارهها
- مواد اولیه مایع صنایع غذایی
در این نوع حمل، سابقه بار قبلی تانکر نیز اهمیت زیادی دارد. مخزنی که برای مواد صنعتی یا شیمیایی استفاده شده، صرفاً به دلیل استیل بودن الزاماً گزینه مناسبی برای حمل مواد خوراکی نیست.
اصطلاحات رایج بازار: تانکر استیل، استیل خوراکی، تانکر بهداشتی، تانکر مواد غذایی
۸. تانکر حمل LPG؛ تانکر گاز مایع و «گردنقویی»
وقتی در بازار گفته میشود تانکر گاز، در بسیاری از موارد منظور تانکر حمل LPG یا گاز مایع است.
LPG عمدتاً از پروپان و بوتان یا ترکیبی از آنها تشکیل میشود و برخلاف بنزین یا گازوئیل، در یک مخزن تحت فشار حمل میشود. به همین دلیل ساختمان تانکر LPG با تانکر حمل سوخت مایع متفاوت است.
یکی از اصطلاحات شناختهشده این حوزه «گردنقویی» است. این اصطلاح حتی در نامگذاری محصول تولیدکنندگان ایرانی نیز استفاده میشود.
اصطلاحات رایج بازار: تانکر LPG، تانکر گاز مایع، گردنقویی
[جای تصویر ۴ – داخل بخش LPG]
تصویر پیشنهادی: تریلی تانکر LPG سه محور گردنقویی مارال
متن جایگزین تصویر (Alt): تریلی تانکر LPG سه محور گردن قویی مارال برای حمل گاز مایع
متن زیر تصویر: تانکر LPG گردنقویی مارال؛ گاز مایع در مخزن تحت فشار حمل میشود و این تانکر با تانکر سوخت مایع تفاوت اساسی دارد.
۹. تانکر حمل آمونیاک
آمونیاک نیز از موادی است که به تانکر تخصصی نیاز دارد.
بهتر است چنین بارهایی زیر عنوان کلی «تانکر گاز» پنهان نشوند. مشخص کردن نام آمونیاک از همان مرحله اعلام بار به راننده کمک میکند تشخیص دهد تجهیزات و مخزن او برای بار موردنظر مناسب است یا خیر.
در بازار ایران نیز تانکرهای اختصاصی حمل آمونیاک ساخته شدهاند و در این محصولات، ویژگیهای مخزن تحت فشار و الزامات ساخت اهمیت ویژهای دارند.
۱۰. تانکر گازهای صنعتی و تانکر کرایوژنیک
همه گازها مانند LPG حمل نمیشوند.
برخی گازهای صنعتی در دمای بسیار پایین به حالت مایع درمیآیند و برای حمل آنها از مخازن تخصصی کرایوژنیک یا برودتی استفاده میشود.
نمونه مواد این گروه:
- اکسیژن مایع
- نیتروژن مایع
- آرگون مایع
- دیاکسید کربن مایع
- برخی دیگر از گازهای صنعتی
تانکر کرایوژنیک از نظر ساختمان مخزن، عایق حرارتی و تجهیزات با تانکر LPG تفاوت قابلتوجهی دارد. بنابراین بهتر است «تانکر LPG» و «تانکر گازهای صنعتی» دو دسته مستقل در نظر گرفته شوند.
۱۱. تانکر LNG
LNG یا گاز طبیعی مایع نیز با تانکرهای کرایوژنیک تخصصی حمل میشود.
LNG و LPG دو ماده و دو شیوه حمل متفاوت هستند. LNG برای باقی ماندن در حالت مایع باید در دمای بسیار پایین نگهداری شود و به همین دلیل تانکر حمل آن به عایقکاری و تجهیزات ویژه نیاز دارد.
این نوع بارگیر ممکن است در بازار عمومی حملونقل ایران به اندازه چهار مواد، قیرکش یا LPG دیده نشود، اما در دستهبندی فنی تانکرها گروه مهمی محسوب میشود.
۱۲. تانکر حمل آب
یکی از سادهتر و در عین حال پرکاربردترین خانوادههای مخزندار، تانکر آب است.
کاربرد تانکر آب میتواند شامل موارد زیر باشد:
- آبرسانی پروژههای عمرانی
- تأمین آب کارگاهها
- مصارف صنعتی
- آبرسانی مناطق مختلف
- حمل آب آشامیدنی با مخزن مناسب
در هنگام اعلام بار بهتر است مشخص شود آب موردنظر آشامیدنی، صنعتی یا غیرآشامیدنی است؛ زیرا شرایط موردنیاز مخزن میتواند متفاوت باشد.
۱۳. تانکر وکیوم یا مکنده
گروه دیگری از خودروهای مخزندار، تانکرهای مجهز به سیستم مکش هستند که معمولاً با عنوان وکیوم یا مکنده شناخته میشوند.
این تجهیزات در کاربردهایی مانند:
- جمعآوری لجن
- پساب
- فاضلاب
- پسماندهای مایع
- تخلیه بعضی مخازن صنعتی
استفاده میشوند.
تفاوت اصلی آنها با تانکر ساده این است که سیستم مکش و ایجاد خلأ نیز بخشی از تجهیزات اصلی خودرو است.
چند اصطلاح مهم بازار تانکر
اگر در حملونقل جادهای فعالیت داشته باشید، احتمالاً بعضی از این اصطلاحات را زیاد میشنوید.
چهار مواد
اصطلاح رایج برای تانکر حمل چهار فرآورده اصلی شامل بنزین، گازوئیل، نفت سفید و نفت کوره یا مازوت.
قیرکش
تانکر تخصصی حمل قیر که معمولاً برای کاهش افت دمای بار عایقکاری میشود.
اسیدکش
عنوان عمومی تانکرهای مناسب حمل اسید یا برخی مواد خورنده.
استیل
در بسیاری از موارد به تانکرهای استیل بهداشتی برای حمل شیر، روغن خوراکی و سایر مواد غذایی مایع اشاره دارد.
گردنقویی
اصطلاحی شناختهشده در بازار تانکرهای حمل LPG که به فرم خاص طراحی بخش جلویی تانکر اشاره دارد.
گرمکندار
بیشتر برای مخازنی شنیده میشود که ماده داخل آن برای حمل یا تخلیه باید گرم بماند. قیرکش یکی از نمونههای اصلی است.
دوجداره یا عایقدار
به مخزنی گفته میشود که برای کاهش انتقال حرارت و حفظ شرایط ماده، از لایههای عایق استفاده میکند.
وکیوم
تانکر مجهز به سیستم مکنده برای جمعآوری و حمل مایعات یا پسماندهای خاص.
کرایوژنیک
مخزن تخصصی و بسیار عایق برای حمل گازهای مایعشده در دماهای بسیار پایین.
آیا بونکر هم نوعی تانکر است؟
بونکر یا سیلو از نظر ظاهری مخزنمانند است، اما در بازار حملونقل معمولاً بهعنوان یک بارگیر مستقل از تانکر مایعات شناخته میشود.
بونکر بیشتر برای حمل مواد خشک و پودری مانند سیمان و بعضی مواد معدنی یا صنعتی استفاده میشود.
بنابراین بهتر است «مخزندار» و «بونکر» را دو خانواده جداگانه در نظر گرفت.
تیوبتریلر CNG هم با تانکر LPG فرق دارد
مورد دیگری که ممکن است با تانکر گاز اشتباه گرفته شود، تیوبتریلر CNG است.
در تیوبتریلر، گاز طبیعی بهصورت گاز فشرده در مجموعهای از سیلندرهای فشار بالا حمل میشود و ساختار آن با یک مخزن معمول تانکری متفاوت است.
بهصورت خلاصه:
LPG: تانکر تحت فشار
LNG: تانکر کرایوژنیک
CNG: معمولاً تیوبتریلر و مجموعه سیلندرهای فشار بالا
بنابراین بهتر است هنگام اعلام یا جستجوی بار گاز، نام دقیق ماده و نوع مخزن مشخص شود.
هنگام گرفتن بار تانکری فقط به عبارت «مخزندار» اکتفا نکنید
دو تریلی ممکن است از دور تقریباً مشابه باشند، اما برای حمل مواد کاملاً متفاوتی ساخته شده باشند.
راننده قبل از قبول بار مخزندار بهتر است حداقل این موارد را بررسی کند:
- نام دقیق ماده
- نوع تانکر موردنیاز
- جنس مخزن
- ظرفیت موردنیاز
- تعداد محفظهها در صورت اهمیت
- نیاز یا عدم نیاز به مخزن تحت فشار
- نیاز به عایق حرارتی
- نیاز به گرمکن
- شرایط بهداشتی در بارهای خوراکی
- سابقه بار قبلی مخزن در بارهای حساس
- شرایط بارگیری
- شرایط تخلیه
- مدارک و مجوزهای موردنیاز برای حمل ماده
برای صاحب بار و اعلامکننده بار نیز ثبت همین اطلاعات باعث میشود رانندگانی که واقعاً تانکر مناسب دارند سریعتر بار را پیدا کنند و تماسهای نامرتبط کمتر شود.
جدول مقایسه انواع تریلی مخزندار و تانکر
| نوع تانکر | اصطلاح رایج در بازار | نمونه بار | ویژگی مهم |
|---|---|---|---|
| تانکر حمل سوخت | چهار مواد، نفتکش | بنزین، گازوئیل، نفت سفید، مازوت | مناسب فرآوردههای سوختی و مجهز به تجهیزات مرتبط با این کاربری |
| تانکر حمل قیر | قیرکش | قیر مذاب | عایق حرارتی و در برخی مدلها سیستم گرمکن |
| تانکر حمل اسید | اسیدکش | انواع اسید و مواد خورنده | مخزن و اتصالات سازگار با ماده مورد حمل |
| تانکر مواد شیمیایی | تانکر شیمیایی | سود مایع، حلال، الکل و مواد اولیه شیمیایی | جنس مخزن بر اساس خصوصیات ماده انتخاب میشود |
| تانکر مواد نفتی و روغنی | تانکر روغن، تانکر هیدروکربن | روغن پایه، لوبکات، هیدروکربن، روغن صنعتی | مشخصات مخزن وابسته به نوع فرآورده است |
| تانکر شیر | استیل، تانکر بهداشتی | شیر خام | مخزن مناسب مواد غذایی و قابل شستوشو |
| تانکر مواد غذایی | استیل خوراکی، تانکر بهداشتی | روغن خوراکی، ملاس و مایعات غذایی | رعایت الزامات بهداشتی و جلوگیری از آلودگی |
| تانکر LPG | گردنقویی، تانکر گاز مایع | پروپان، بوتان، LPG | مخزن تحت فشار و تجهیزات تخصصی |
| تانکر آمونیاک | تانکر آمونیاک | آمونیاک | مخزن تحت فشار متناسب با ماده |
| تانکر گازهای صنعتی | کرایوژنیک، برودتی | اکسیژن، نیتروژن، آرگون و CO₂ مایع | مخزن بسیار عایق و مناسب دمای پایین |
| تانکر LNG | تانکر LNG، کرایوژنیک | گاز طبیعی مایع | نگهداری گاز طبیعی مایع در دمای بسیار پایین |
| تانکر آب | تانکر آب، آبرسان | آب صنعتی یا آشامیدنی | انتخاب مخزن بر اساس نوع کاربرد آب |
| تانکر وکیوم | وکیوم، مکنده | پساب، لجن و پسماند مایع | مجهز به سیستم مکش و تخلیه |
نکته مهم: شباهت ظاهری تانکرها به معنی امکان حمل هر نوع ماده با یک مخزن نیست. جنس مخزن، فشار کاری، تجهیزات ایمنی، شرایط بهداشتی، سابقه بارگیری و الزامات قانونی باید با نوع محموله تطابق داشته باشد.
بار مخزندار میخواهید؟ سالن تخصصی آن در بیجک آماده است
اگر راننده تریلی مخزندار هستید، از سالن اعلام بار مخزندار بیجک میتوانید بارهای مرتبط با این نوع بارگیر را از سراسر کشور ببینید و بر اساس مبدأ، مقصد و نوع محموله، گزینه مناسب خود را پیدا کنید.
CTA: سالن اعلام بار مخزندار بیجک
https://bijack.ir/loadboard/loader/tanker/
بار تانکری دارید؟ سریع اعلام بار کنید
اگر صاحب بار، شرکت حملونقل یا اعلامکننده بار هستید و برای حمل سوخت، قیر، روغن، هیدروکربن، مواد شیمیایی، شیر، مواد غذایی، آب یا سایر بارهای مخزندار به راننده نیاز دارید، مشخصات بار را در اعلام بار سریع بیجک ثبت کنید.
هرچه نوع ماده و مشخصات تانکر موردنیاز را دقیقتر بنویسید، راننده مناسبتر راحتتر میتواند بار شما را پیدا کند.
CTA: اعلام بار سریع بیجک
https://bijack.ir/loadboard/announce